Ευρώπη

Η σύνταξη του χάρτη των θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί μια από τις σημαντικότερες εξελίξεις στην ιστορία της Ενωμένης Ευρώπης. Μέσα από αυτό το κείμενο οι χώρες της Ε.Ε. θέλησαν  να διακηρύξουν τις κοινές δημοκρατικές αξίες που διέπουν την Ενωμένη Ευρώπη και να θέσουν τα θεμέλια για την πλήρη πολιτική ενοποίησή της.


Στη διακυβερνητική διάσκεψη της Νίκαιας αποφασίστηκε να μην ενσωματωθεί προς το παρόν ο χάρτης στις συνθήκες της Ένωσης, η αξία του όμως παραμένει ιδιαίτερα σημαντική, αφού αποτελεί το πλαίσιο των αξιών και των ιδεών μέσα στο οποίο πρέπει να δρουν τα όργανα και οι
πολίτες της Ένωσης.

Το κείμενο αποτελείται από 7 κεφάλαια και 54 άρθρα, είναι σύντομο και μπορεί να διαβαστεί από τον καθένα χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες. Το περιεχόμενο του διέπεται από τις δημοκρατικές αρχές του κράτους δικαίου και ενισχύει την προστασία και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των ατομικών ελευθεριών, της διαφορετικότητας και της πολυμορφίας των πολιτισμών και των παραδόσεων των λαών της Ευρώπης. 

Οι 15 της Ε.Ε. μέσα απ’ αυτό το κείμενο επιχειρούν να δώσουν απαντήσεις σε μερικά από τα μεγαλύτερα προβλήματα της σύγχρονης ευρωπαϊκής κοινωνίας, όπως η μετανάστευση, η βιολογική και ιατρική έρευνα, η  προστασία της ιδιωτικής ζωής και των ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων.

Αναλυτικότερα:

- Προστατεύει θεμελειώδεις ελευθερίες και δικαιώματα  όπως, την ελευθερία σκέψης, συνείδησης, θρησκείας, έκφρασης και πληροφόρησης, το δικαίωμα στην εργασία, το οποίο αναγνωρίζεται ισότιμα και στους υπηκόους τρίτων χωρών που εργάζονται νόμιμα στο έδαφος των κρατών μελών, την ελευθερία κυκλοφορίας και διαμονής στο έδαφος των κρατών μελών, του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι, το δικαίωμα του ασύλου ενώ απαγορεύει την θανατική ποινή και τις συλλογικές απελάσεις, καθώς και την απέλαση ή έκδοση προς κράτος όπου εφαρμόζεται η ποινή του θανάτου ή άλλη απάνθρωπη ή εξευτελιστική ποινή ή μεταχείριση.

- Ενισχύει τη θεμελιώδη αρχή της ισότητας απέναντι στο νόμο και απαγορεύει κάθε διάκριση λόγω φύλου, φυλής, χρώματος, εθνοτικής καταγωγής ή κοινωνικής προέλευσης, γενετικών χαρακτηριστικών, γλώσσας, θρησκείας ή πεποιθήσεων, γενετήσιου προσανατολισμού, με σκοπό να ενδυναμώσει το δημοκρατικό χαρακτήρα της Ένωσης απέναντι στα φαινόμενα ξενοφοβίας και ρατσισμού που εκδηλώθηκαν  τελευταία σε διάφορες Ευρωπαϊκές χώρες.

- Αναγνωρίζει και προστατεύει τα δικαιώματα των εργαζομένων, το δικαίωμα πρόσβασης στις υπηρεσίες ευρέσεως εργασίας, την προστασία έναντι κάθε αδικαιολόγητης απόλυσης, σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο, τις εθνικές νομοθεσίες και πρακτικές, απαγορεύει την δουλεία, την αναγκαστική εργασία και την εργασία των παιδιών πριν τη λήξη της υποχρεωτικής σχολικής φοίτησης.

- Απαγορεύει τον κλωνισμό των ανθρωπίνων όντων, την μετατροπή και την εμπορευματοποίηση του ανθρωπίνου σώματος.

Καθιερώνει την ιθαγένεια της Ένωσης και το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι του κάθε πολίτη στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο κράτος μέλος κατοικίας του, υπό τους ίδιους όρους με τους υπηκόους του εν λόγω κράτους.                          Αυτό σημαίνει πως ένας Έλληνας υπήκοος που κατοικεί στη Γερμανία, μπορεί να εκλέξει ή να εκλεγεί απολαμβάνοντας τα ίδια δικαιώματα των Γερμανών υπηκόων. Το ίδιο δικαίωμα του αναγνωρίζεται και στις δημοτικές και κοινοτικές εκλογές.

- Αναγνωρίζει το δικαίωμα της χρηστής διοίκησης, το δικαίωμα δηλαδή του κάθε πολίτη στην αμερόληπτη και δίκαιη εξέταση των υποθέσεων του από τα όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης, το δικαίωμα του κάθε προσώπου σε προηγούμενη ακρόαση προτού ληφθεί ατομικό μέτρο εις βάρος του,  και το δικαίωμα πρόσβασης στο φάκελο του, ενώ υποχρεώνει την διοίκηση να εξετάζει  σε εύλογο χρονικό διάστημα τις υποθέσεις των πολιτών και να αιτιολογεί τις αποφάσεις της. Αναγνωρίζει επίσης το δικαίωμα του κάθε πολίτη στην αποκατάσταση εκ μέρους της κοινότητας της ζημιάς που του προξένησαν τα όργανα ή οι υπάλληλοι της κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, το δικαίωμα του κάθε προσώπου του οποίου παραβιάστηκαν τα δικαιώματα και οι ελευθερίες να προσφύγει ενώπιον δικαστηρίου.

Όπως αναφέραμε στην αρχή, ο χάρτης φιλοδοξεί να θέσει τις ιδεολογικές βάσεις, επάνω στις οποίες θα χτιστεί η Ενωμένη Ευρώπη,  ενώ παράλληλα παρέχει στον πολίτη την ευκαιρία να διαβ άσει σε ένα σαφές κείμενο τα δικαιώματα του, έτσι ώστε να τα προστατεύει και να τα υπερασπίζει κάθε φορά που θεωρεί ότι παραβιάζονται.

Αγανίδης Δημήτρης

daganid@katamail.com